KARBON AYAK İZİ ve SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DANIŞMANLIĞI
Karbon ayak izi ne anlama geliyor?
Karbon ayak izi, eylemlerimiz sonucu üretilen toplam sera gazı miktarıdır. İnsan kaynaklı faaliyetler nedeniyle yayılan karbondioksit başta olmak üzere metan, azot oksit, ozon, su buharı ve florlu gazlar bu kapsamdadır.
Bu gazlar küresel ısınmanın başlıca nedeni. Çünkü atmosferde birikip güneş ışınlarının geri yansımasını engelliyor ve sıcaklığın yükselmesine yol açıyor. Bu da bir dizi reaksiyonu tetikliyor: İklim dengesi giderek bozuluyor, mevsim süreleri değişiyor, buzullar hızla eriyor, deniz ve okyanus sularındaki asit miktarı artıyor, aşırı hava olayları sıradanlaşıyor. Tüm bunlar doğanın dengesini bozuyor, değişen koşullara uyum sağlayamayan canlı türleri kaybolurken bir yandan da iklimdeki ani değişimler sonucu temel gıda üretimi zorlaşıyor.
Üstelik günlük hayattaki tüm faaliyetlerimiz ardında bir miktar karbon ayak izi bırakıyor. Burada karşımıza iki kavram çıkıyor:
Birincil karbon ayak izi: Günlük, rutin hareketlerimiz sırasında ‘doğrudan’ sebep olduğumuz karbon salımıdır. Genellikle, bir bireyin karbon ayak izinin büyük kısmı ulaşım, barınma ve gıdadan gelir. Çok sık özel araç kullanmak, ısınmada fosil yakıtları tercih etmek, enerji-su ve gıda israfı yapmak, plastik başta olmak üzere bol miktarda atık yaratmak bu kapsamda görülebilir.
İkincil karbon ayak izi: Bireyler olarak ‘dolaylı’ katkıda bulunduğumuz karbon salımıdır. Kullandığımız ürünlerin imalatı, nakliyesi, doğada yok olmaları sırasında yani kısaca tüm yaşam süreleri boyunca açığa çıkan gazlardır. Örneğin giydiğimiz tişörtlerin, bir defa kullanıp attığımız plastik bardakların üretiminde ne kadar enerji ve su kullanıldığı, tükettiğimiz hayvansal gıdaların bize ulaşana kadar ne kadar gaz salımında bulunulduğu bu hesapta etkilidir. Örneğin sadece bir tişört üretmek için 2700 litre su kullanılır, ki bu da bir kişinin 900 günlük su ihtiyacına eş değerdir.
Karbon ayak izi hesaplama
Her bireyin, kurumun, devletin karbon ayak izi tamamen kendine özgü. Bireysel açıdan karbon ayak izi hesaplama; yıl içindeki enerji ve su tüketimi, gıda israfı, ulaşımdaki araç kullanımı, alışveriş ve giysi tercihleri, plastik başta olmak üzere atık yönetimi gibi eylemlerin tümü sonucu atmosfere salınan toplam miktar anlamına geliyor.
Kurumsal düzlemde karşımıza üç aşama çıkıyor: Kapsam 1 (Üretim faaliyetleri sırasında şirketlerin sahip olduğu kaynaklar aracılığıyla gerçekleşen doğrudan salım), Kapsam 2 (Dışarıdan temin edilen elektrik, ısı, buhar gibi enerjilerin üretilmesiyle oluşan dolaylı salım) ve Kapsam 3 (Kapsam 2 dışında kalan dolaylı salım). Bu aşamaların toplamı işletmenin karbon ayak izi oluyor.
Ülkelerin karbon ayak iziyse; nüfus büyüklüğünden yakıt tüketimine, sanayileşme düzeyinden teknolojik ilerlemeye kadar çok sayıda değişkene bağlı. Uluslararası taşımacılık ve nakliye süreçleri nedeniyle sınır aşan bir boyutu da var: Ülkeye ithal edilen ancak başka bir yerde üretilen ürünlerle ilgili emisyonları da kapsıyor.
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) Nedir?
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), Avrupa Birliği’nin sera gazı emisyonunu azaltma hedefi kapsamında uygulamaya koyduğu araçlardan biridir. Sistemin temel amacı sera gazı emisyonlarını kontrol altına almak için ekonomik bir teşvik sunarak hem devletleri hem de şirketleri iklim dostu uygulamalara ve yatırımlara yönlendirmektir.
Uygulamanın çıkış kaynağını, Birliğin daha önce kendi içinde geçerli olan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) oluşturmaktadır. ETS’nin AB’de yer alan şirketlerden, karbon salınımı belli bir düzeyin üstünde olanlara ek finansal yükümlülük getirmesi, bu şirketlerin yatırımlarını Birlik dışına çıkartma riski doğurduğundan, uygulama AB dışını yani ithalatı da kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
ETS’nin Avrupa dışında faaliyet gösteren şirketleri de kapsayan hali “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması” ile artık Avrupa’ya ihracat yapan şirketlerin karbon salınımlarını, yapacakları yatırımlarla veya satın alacakları SKDM sertifikalarıyla belli bir düzeye düşürmeleri gerekecektir. Bunu yerine getiremedikleri durumda ilgili üye ülke yetkili otoritesi tarafından caydırıcı nitelikte para cezalarına çarptırılmaları sağlanacaktır.
FOURLAB olarak Karbon ayak izi hesaplamaları ISO 14064 standardı uyarınca gerçekleştirilmekte ve gerekli tüm mevzuatlara uygun şekilde çözümler sunulmaktadır...